Η Μπαλαντα της Ζηνοβιας

ΒΡΑΒΕΙΑ

Υποψηφιότητα για βραβείο ΙΒΒΥ


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Eλένη Σβορώνου: Ζηνοβία, η βασίλισσα της Παλμύρας, του Γιώργου Κιούση (Presspublica)

 

 

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρίσκεται στο απόγειο της δύναμής της. Στα ανατολικά σύνορα του κράτους η Περσική Αυτοκρατορία, ολόχρυση και επιβλητική, αποτελεί μέγιστο κίνδυνο. Κι ενώ οι αυτοκράτορες στη Ρώμη αλλάζουν σε όλο και πιο γρήγορο ρυθμό, ένας αναπάντεχος κίνδυνος κάνει την εμφάνισή του κι αφήνει άφωνους ύπατους και συγκλητικούς. Το όνομά του είναι Ζηνοβία. Μια γυναίκα, μία βασίλισσα ενός ασήμαντου, μέχρι πρότινος, βασιλείου, της Παλμύρας, υψώνει το ανάστημά της και απειλεί να φτάσει με τα στρατεύματά της ως τη Ρώμη! Ποια είναι η Ζηνοβία; Ποια είναι η Παλμύρα της σημερινής Συρίας; Πώς κατόρθωσαν να φτάσουν τόσο ψηλά κάτω από τη μύτη δυο πανίσχυρων ηγεμόνων, του Ρωμαίου αυτοκράτορα και του Πέρση βασιλιά; Και πώς κατάφεραν να συνταιριάσουν αρμονικά τον κόσμο και το πνεύμα της Δύσης και της Ανατολής; Ακούς τα άπταιστα ελληνικά της Ζηνοβίας και απορείς. Βλέπεις από τη μια τα περσικά ρούχα των Παλμυρηνών και από την άλλη τους ελληνορωμαϊκούς τους τρόπους και σαστίζεις. Πού είμαι, στη Δύση ή στην Ανατολή; Καλώς ήλθατε στην ιστορία μιας γυναίκας που ένωσε τα αντίθετα. Καλωσορίσατε στην ιστορία μιας πόλης που τόλμησε να είναι ελεύθερη. Και πλήρωσε το τίμημα της ελευθερίας της. Κι ακόμη πληρώνει…

-Το βιβλίο σας Η μπαλάντα της Ζηνοβίας, που μόλις εκδόθηκε, αναφέρεται στην ιστορία της βασίλισσας της Παλμύρας. Είναι μια βασίλισσα που έγινε θρύλος. Μοιάζει να ανήκει περισσότερο στον μύθο, παρά στην Ιστορία. Πείτε μας δυο λόγια γι αυτή τη γυναίκα.

Η Ζηνοβία έζησε τον 3ο αι. μ.Χ., όταν η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία διερχόταν μια σοβαρή εσωτερική κρίση. Οι αυτοκράτορες διαδέχονταν ο ένας τον άλλον με μεγάλη ταχύτητα. Αν ζούσες κάπου σε μια άκρη της αυτοκρατορίας, ας πούμε στην επαρχία της Συρίας, κι ήσουν ένας απλός πολίτης, μπορεί αυτό να μη σε αφορούσε διόλου. Αν είχες όμως πολιτικές βλέψεις και όνειρα για το βασίλειό σου, αυτό μπορεί να συνιστούσε μια ευκαιρία…

-Τι ευκαιρία; Πως ένα μικρό βασίλειο μιας πόλης στο ανατολικό άκρο του ρωμαϊκού κράτους μπορούσε να εκμεταλλευτεί την αδυναμία της ρωμαϊκής εξουσίας; Ιδίως μάλιστα όταν τα ηνία του βασιλείου τα είχε μια γυναίκα;

Η Παλμύρα δεν ήταν μια τυχαία πόλη. Βρισκόταν στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης. Ήλεγχε το εμπόριο χρυσού, μεταξιού, μπαχαρικών και άλλων πολύτιμων αγαθών που ταξίδευαν από τα βάθη της Ασίας ως τις κάμαρες των ρωμαίων γυναικών! Οι τελευταίες καλλωπίζονταν και αρωματίζονταν με τα αρώματα και τα υφάσματα που είχαν κουβαλήσει στη ράχη τους οι καμήλες της Ζηνοβίας. Εννοώ τους καμηλιέρηδες της Συρίας. Η Παλμύρα ήταν σταθμός στο ταξίδι τους. Μια όαση στη μέση της ερήμου. Με φοίνικες και τρεχούμενα νερά. Η λέξη Παλμύρα άλλωστε είναι μετάφραση της αραμαϊκής λέξης «Τadmor», που σημαίνει πόλη των φοινίκων. Palm tree στα αγγλικά είναι ο φοίνικας. Η Παλμύρα επέβαλλε τέλη βέβαια στα εμπορεύματα που διέρχονταν από τις πύλες της. Πλούτισε κι έτσι δεν άργησε να βρεθεί να κρατάει κυριολεκτικά στα χέρια της την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων του ρωμαϊκού κράτους.

– Δηλαδή; Της εμπιστεύτηκε πράγματι η Ρώμη την ασφάλεια των συνόρων της;

Ξέρουμε ότι η Ρώμη ακολουθούσε ένα αποκεντρωμένο, με σημερινούς όρους, σύστημα διοίκησης. Άφηνε ένα μεγάλο βαθμό ελευθερίας διακυβέρνησης στις επαρχίες της, αλλά οι ρωμαίοι που συνέλεγαν τους φόρους και οι στρατιώτες της ρωμαϊκής λεγεώνας έκαναν αισθητή την παρουσία τους, ιδιαίτερα στα σύνορα. Δεν μπορούσες να ξεχάσεις ότι είσαι ρωμαίος υπήκοος, τελικά. Ωστόσο στο χάος του 3ου αι.μ.Χ., όταν η αυτοκρατορία είχε να αντιμετωπίσει ένα κύμα βαρβαρικών φύλων στα βόρεια σύνορά της, φαίνεται πως πράγματι εμπιστεύτηκε την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων της στον Οδαίναθο, τον βασιλιά της Παλμύρας και σύζυγο της Ζηνοβίας.

-Ποιος ήταν ο εξ ανατολών κίνδυνος;

Η Περσία. Ένα εξαιρετικά ισχυρό βασίλειο. Η Περσέπολις, η πρωτεύουσά του, θα πρέπει να έλαμπε από χρυσό και πολυτέλεια! Τα σύνορα ανάμεσα στη Ρωμαϊκή και την Περσική αυτοκρατορία ήταν ρευστά. Οι δυο αυτοκρατορίες ήταν σε διαρκή πόλεμο. Ο Οδαίναθος λοιπόν, ανέλαβε τον ρόλο της ασπίδας προστασίας του ρωμαϊκού θρόνου. Η Ζηνοβία όμως φαίνεται πως πίστευε σε ένα πιο έξυπνο διπλό παιχνίδι ανάμεσα στους δυο μεγάλους. Όταν ήρθε η είδηση για τον χαμό του Οδαίναθου στο πεδίο της μάχης, ίσως και να υποψιάστηκε την αληθινή αιτία του χαμού του. Πως ο φονιάς ήταν δάκτυλος της Ρώμης. Ο Οδαίναθος είχε γίνει πολύ δυνατός για να τον ανεχτεί άλλο η Ρώμη. Είχε εξυπηρετήσει τον σκοπό του αυτοκράτορα, τώρα καιρός ήταν να βγει από τη μέση. Η Ζηνοβία δεν σκόπευε να πέσει θύμα κανενός. Αντίθετα, ήταν μια εξαιρετικά δυναμική και φιλόδοξη γυναίκα που ήθελε να δει τον γιο της, παιδάκι ακόμη όταν έχασε τον πατέρα του, βασιλιά…

-Της Παλμύρας ή της…

Πείτε το! Ναι της Ρώμης! Μάλλον κάποια στιγμή πίστεψε στ’ αλήθεια σε αυτό το όνειρο. Να δει τον γιο της Ρωμαίο αυτοκράτορα. Εδώ που τα λέμε δεν ήταν και λίγοι οι αυτοκράτορες της Ρώμης που είχαν καταγωγή από τις επαρχίες της Ανατολής. Αλλά γεγονός είναι ότι τελικά η Ζηνοβία οδήγησε τα στρατεύματά της εναντίον της Ρώμης.

– Εσείς όμως γιατί γράψατε την ιστορία της; Πως χειριστήκατε το υλικό της Ιστορίας για να φτιάξετε ένα μυθιστόρημα για νέους;

Γιατί και πως έγραψα την Μπαλάντα της Ζηνοβίας δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς. Δε θα ξεχάσουμε τα πλάνα που είδαμε στην τηλεόραση από τις καταστροφές του ISIS. Με μίσος ανατίναξαν το ναό του Βααλ στα ερείπια της Παλμύρας. Είναι ένας εξαιρετικός αρχαιολογικός χώρος. Είχα την τύχη να τον επισκεφθώ πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στη Συρία. Είναι μία όαση της ερήμου πράγματι. Όχι ως προς τη φύση. Όαση πολιτισμού. Βλέπεις παντού αυτόν τον γόνιμο διάλογο Ανατολής και Δύσης. Μια γεύση από την κληρονομιά του Μέγα Αλέξανδρου αλλά με άρωμα της Ανατολής. Και βέβαια η έρημος, ο ορίζοντας, ο ήλιος, οι καμήλες, το ηλιοκαμένο δέρμα των απόγονων των καμηλιέρηδων της αρχαίας Παλμύρας.. Ανατολή και Δύση σε μια πόλη. Η ίδια η Ζηνοβία ήξερε άπταιστα ελληνικά, θαύμαζε την Κλεοπάτρα και πατούσε κάθε μέρα πάνω σε ψηφιδωτά δάπεδα με παραστάσεις από την ελληνική μυθολογία. Ταυτόχρονα βέβαια ήτανε μια Αραμαία. Αυτόν τον πλούτο συμβόλιζε η Παλμύρα και ο ναός του Βάαλ. Αυτά ήθελε να τινάξει στον αέρα ο ISIS. Ο ISIS σκότωσε βάρβαρα και τον αρχαιολόγο που έσκαβε στην Παλμύρα. Τα παιδιά αυτά που έρχονται τώρα πρόσφυγες από την  Συρία στην Ευρώπη ξέρουν άραγε την ιστορία της Ζηνοβίας; Εμείς την ξέρουμε; Πως υπήρξαν στιγμές, τόποι και τρόποι στην Ιστορία που Ανατολή και Δύση έδωσαν γλυκύτατους καρπούς από τον γόνιμο διάλογό τους; Κάτι τέτοιο σήμαινε για μένα η Παλμύρα. Που στη φαντασία μου έγινε ένα με την μυθικής ομορφιάς, όπως λένε, Ζηνοβία.

– Είναι αλήθεια πως σύρθηκε στο τέλος αιχμάλωτη και αλυσοδεμένη στα πόδια του Ρωμαίου αυτοκράτορα, του Αυρηλιανου;

Ευτυχώς η Ιστορία είναι σύμμαχος της λογοτεχνίας, σε αυτή την περίπτωση. Δεν μας δίνει ένα βέβαιο, κλειστό και περιοριστικό τέλος! Δεν είμαστε βέβαιοι για το τέλος της Ζηνοβίας. Ο πίνακας όμως  του βενετσιάνου ζωγράφου του 18ου αιώνα Τζιοβάννι Μπαττίστα Τιέπολο , «Θρίαμβος του Αυρηλιανού ή η βασίλισσα Ζηνοβία ενώπιον του Αυρηλιανού» (1717), που βρίσκεται στο μουσείο Πράδο της Μαδρίτης, έδωσε φτερά στη φαντασία των ανθρώπων. Ο μύθος έχει μεγαλύτερη δύναμη από την αλήθεια. Ας πούμε λοιπόν πως η Ζηνοβία σύρθηκε αιχμάλωτη στα πόδια του Αυρηλιανού. Ε και; Το κεντρικό πρόσωπο στη σύνθεση του πίνακα είναι η Ζηνοβία, όχι ο Αυρηλιανός! Όσο για τον τρόπο που έγραψα την ιστορία: λιτά όσο γίνεται, με ρυθμό, σαφήνεια, χωρίς ονόματα και ημερομηνίες. Η έρευνα βέβαια που προηγήθηκε ήταν ενδελεχής. Ας είναι καλά ο Πολ Βεν, ο εξαιρετικός ιστορικός που έγραψε με ενάργεια για την Παλμύρα. Προσπάθησα να έχω έναν ρυθμό στην αφήγηση, στην πλοκή και στη γλώσσα που να φέρνει στο νου μια μπαλάντα. Μια μπαλάντα για μια γυναίκα, για μια πόλη που είναι τόσο κοντά μας και τόσο μακριά μας.


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κι αξιόλογα βιβλία γνώσης που μας έδωσε το 2018 ήταν Η μπαλάντα της Ζηνοβίας της Ελένης Σβορώνου. Ένα ιστορικό αφήγημα που καταπιάνεται με τη θρυλική Παλμύρα της Συρίας, και, φυσικά, με την παράτολμη κι αποφασισμένη να υψώσει το ανάστημά της στους ισχυρούς της εποχής της βασίλισσα της πόλης κατά τον 3ο μ.Χ. αιώνα, την περίφημη Ζηνοβία, που χαρίζει και το όνομά της στον τίτλο του βιβλίου.

Η Παλμύρα λοιπόν, πόλη πλούσια κι ευτυχισμένη, μια όαση στη μέση της ερήμου. Σταυροδρόμι εμπόρων, θρησκειών και πολιτισμών. Σημείο ισορροπίας ανάμεσα σε δυο μεγάλες αυτοκρατορίες: την Περσική και τη Ρωμαϊκή. Κι η Ζηνοβία, μια γυναίκα με βεδουίνικο αίμα αλλά πολύγλωσση και ευρυμαθής, θαυμάστρια του Λογγίνου, του Παύλου από τα Σαμόσατα και του Μάνη, γοητευτική μα και δυναμική, ονειροπόλα και παράτολμη. Η ανάρρησή της στον θρόνο του δολοφονημένου άντρα της Οδαίναθου θα σημαδέψει ανεξίτηλα την ιστορία της πόλης, αφού θα την οδηγήσει σε ευθεία σύγκρουση με την κλυδωνιζόμενη από προβλήματα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και στην τελική υποδούλωσή της σε αυτή.

Το έργο με το οποίο καταπιάνεται η συγγραφέας του βιβλίου δεν είναι καθόλου εύκολο, καθώς επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια και στη λογοτεχνική αφήγηση, ανάμεσα στην πραγματολογική συνέπεια και στη φαντασία. Και το κατορθώνει, από τη μια στηριζόμενη σε πηγές που παραθέτει στη βιβλιογραφία στο τέλος του βιβλίου, μετά το κατατοπιστικό της Χρονολόγιο και το Γλωσσάρι, αλλά εύστοχα επισημαίνοντας από την άλλη στο Επίμετρό της ότι δε δίστασε να «πειράξει», όπως χαρακτηριστικά λέει, την ιστορία, χαρίζοντας στους αναγνώστες της όχι ένα ιστορικό βιβλίο αλλά ένα αφήγημα-έναυσμα για περαιτέρω γνώση και αναζήτηση. Ένα αφήγημα που διατρέχεται σε κάθε του σελίδα από μια αύρα παραμυθιού και θρύλου, νοσταλγικού λυρισμού κι αισθαντικότητας, καθώς οι πλούσιες περιγραφές κι οι αβίαστα ενσωματωμένες στη ροή της αφήγησης ιστορικές πληροφορίες μάς ταξιδεύουν σε μια πόλη και σε μιαν εποχή που φαντάζει στα μάτια μας σχεδόν ιδεατή, πέρα από τα εγκόσμια, παραμυθένια.

Αλλά κι όταν, αφού μας συστήσει την πόλη, η συγγραφέας μάς γνωρίζει την πρωταγωνίστριά της, τη Ζηνοβία, επιστρατεύει ένα εξαιρετικά γοητευτικό αφηγηματικό εύρημα που απελευθερώνει την ηρωίδα της από το ασφυκτικό ιστορικό πλαίσιο, προσθέτοντας στην αρχικά αδρή της εικόνα ενδιαφέρουσες χαρακτηρολογικές πτυχές: Τη βάζει να συνομιλεί επανειλημμένα με την από καιρό νεκρή Κλεοπάτρα της Αιγύπτου, ίνδαλμα και κινητήρια δύναμη, καταπώς φαίνεται, για τη φιλόδοξη βασίλισσα της Παλμύρας. Και στο τέλος της ιστορίας της όμως, όταν η Ζηνοβία ηττάται από τους Ρωμαίους κι η ίδια με τον γιο της πέφτουν στα χέρια τους, στο κείμενο της Σβορώνου είναι ο θρύλος της αυτός που επιβάλλεται ως στάση απέναντι στις έτσι κι αλλιώς πολλές εκδοχές της ιστορικής αλήθειας γύρω από την τύχη της ηγέτιδας της Παλμύρας. Και πώς θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά σ’ ένα βιβλίο που κουβαλάει στον τίτλο του τη λέξη «μπαλάντα», καθώς από ατόφιο υλικό θρύλων είναι φτιαγμένο το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος;

Κάπως έτσι φτάνει στο τέλος του αυτό το πανέμορφο ταξίδι σ’ ένα μάλλον αγνοημένο από τα σχολικά μας βιβλία παρελθόν, διανθισμένο από την ατμοσφαιρική και σε ορισμένα σημεία ευφάνταστη ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Μαιρηλίας Φωτιάδου. Και με τα «αν» και τα «γιατί» που αφήνει μετέωρα να κρατούν διάπλατα ανοιχτή την πόρτα όχι μονάχα της περαιτέρω ιστορικής μελέτης, αλλά και της αναγνωστικής φαντασίας.

ΠΗΓΗ: μια φορά και έναν καιρό η μικρή ελένη


Σχόλιο Βησσαρίας Ζορμπά, σπουδαίας συγγραφέως ιστορικών μυθιστορημάτων:

Βησσαρία Ζορμπά- Ραμμοπούλου Συμφωνώ και επαυξάνω. Επιπλέον η Ζηνοβία με την μπαλλάντα της ήρθε και κάλυψε λογοτεχνικά μια ιστορική περίοδο για την οποία δεν υπήρχε -εξ όσων γνωρίζω- τίποτε για παιδιά και εφήβους!

Η εκπαιδευτική ομάδα της Teacherland υποστηρίζει τα λογοτεχνικά βιβλία γνώσεων και μεταξύ αυτών ξεχώρισε την «Μπαλάντα της Ζηνοβίας» της Ελένης Σβορώνου, σε εικονογράφηση της Μαρηλίας Φωτιάδου.

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρίσκεται στο απόγειο της δύναμης της. Σα ανατολικά σύνορα του κράτους η Περσική Αυτοκρατορία, ολόχρυση και επιβλητική, αποτελεί μέγιστο κίνδυνο. Κι ενώ οι αυτοκράτορες στη Ρώμη αλλάζουν σε όλο και πιο γρήγορο ρυθμό, ενας αναπάντεχος κίνδυνος κανει την εμφάνιση του και αφήνει άφωνους, ύπατους και συγκλητικούς.

Το όνομα της είναι Ζηνοβία. Μια γυναίκα, μια βασίλισσα ενός ασήμαντου, μέχρι πρότινος, βασιλείου, της Πλαμύρας, υψώνει το ανάστημα της και απειλεί να φτάσει με τα στρατεύματα της ως τη Ρώμη!

Ποια είναι η Ζηνοβία; Ποια είναι η Παλμύρα της σημερινής Συρίας;

Πως κατόρθωσαν να φτάσουν τόσο ψηλά κάτω από τη μύτη δυο πανίσχυρων ηγεμόνων, του Ρωμαίου αυτοκράτορα και του Πέρση βασιλιά; Και πως κατάφεραν να συνταιριάσουν αρμόνικα τον κόσμο και το πνεύμα της Δύσης και της Ανατολής; Ακούς τα άπταιστα ελληνικά της Ζηνοβίας και απορείς. Βλέπεις από τη μια τα περσικά ρούχα των Παλμυρηνών και από την άλλη τους ελληνορωμαϊκούς τους τρόπους και σαστίζεις. Που είμαι, στη Δύση ή στην Ανατολή;

Καλώς έλθετε στην ιστορία μιας γυναίκας που ένωσε τα αντίθετα. Καλωσορίσατε στην ιστορία μιας πόλης που τόλμησε να είναι ελεύθερη. Και πλήρωσε το τίμημα της ελευθερίας της. Κι ακόμη πληρώνει…

Πρόκειται για ένα καταπληκτικό ανάγνωσμα που θα ταξιδέψει τα παιδιά στην Ιστορία . Έχει βραβευτεί με το Α’  βραβείο της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Το βιβλίο κυκλοφορεί από την Ελληνοεκδοτική.

Αν θέλετε να αξιοποιήσετε εκπαιδευτικό υλικό για την ιστορική περίοδο της ρωμαϊκής εποχής κάντε κλικ εδώ.

Πηγή: Teacherland


 

Της Ελένης Κορόβηλα
Δευτέρα, 25 Φεβρουαρίου 2019

Με το βιβλίο της «Η μπαλάντα της Ζηνοβίας» η έμπειρη Ελένη Σβορώνου τραβά την προσοχή των παιδιών στην πολύπαθη Συρία. Χωρίς το θέμα της να είναι ο πόλεμος που μαίνεται εδώ και σχεδόν οκτώ χρόνια και οι καταστροφικές συνέπειές του τόσο για τις ζωές των χιλιάδων προσφύγων όσο και για τη συχνά ολοσχερή καταστροφή μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, καταφέρνει να εξηγήσει γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία να γνωρίζουμε ποιοι πολιτισμοί άνθισαν εκεί όπου σήμερα κυριαρχεί ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία. Επιλέγοντας να αφηγηθεί μυθοπλαστικά την ιστορία της θρυλικής βασίλισσας Ζηνοβίας η οποία ηγήθηκε του βραχύβιου ανεξάρτητου βασιλείου της Παλμύρας, η συγγραφέας δίνει στα παιδιά κι ένα σημαντικό παράδειγμα γυναικείας χειραφέτησης. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία και η διοίκηση των απομακρυσμένων επαρχιών, η σημασία του εμπορίου ως στοιχείο ανάπτυξης της πολιτιστικής ποικιλομορφίας επιπροσθέτα στην οικονομική ευημερία, η αξία της γλωσσομάθειας και όλα τα γεγονότα που εξιστορούνται συνθέτουν ένα αφήγημα γλαφυρό, γεμάτο ζωντάνια, σχολιαστικό αλλά όχι διδακτικό.

Αναδεικνύεται πως ισάξιο αν όχι μεγαλύτερο ενδιαφέρον κι από την λαμπρή ιστορία της «Νύμφης της Ερήμου», της πόλης της Παλμύρας, έχει η ιστορία της ίδιας της Ζηνοβίας, μιας ικανής και φιλόδοξης γυναίκας που θα ήταν λάθος να πούμε ότι ήταν μπροστά από την εποχή της διότι, όπως εύστοχα δείχνει η Ε.Σ., αποτελεί ακριβώς προϊόν της εποχής της, μιας λαμπρής στιγμής στην ιστορία της Μέσης Ανατολής, μιας στιγμής που Δύση και Ανατολή είχαν έρθει πολύ κοντά και οι «γέφυρες» έμοιαζαν να έχουν ακλόνητα θεμέλια.

Το τέλος της Ζηνοβίας επιβεβαιώνει τον ηρωισμό της και τη σταθερότητα στις αξίες της, την υπεράσπιστη της ταυτότητάς της. Το βιβλίο κλείνει με τρία χρήσιμα εξωκειμενικά εργαλεία: το χρονολόγιο, τις πηγές και το γλωσσάρι. Εκτός από την χρηστικότητά τους για τους νεαρούς αναγνώστες, αποτελούν τεκμηρίωση και ιστορική πλαισίωση του λογοτεχνικού αφηγήματος.

Οι εικόνες της Μαιρηλίας Φωτιάδου προσθέτουν στην ιστορία της Ζηνοβίας απαραίτητες «ανάσες» λειτουργώντας επεξηγηματικά αλλά και υπογραμμίζοντας πρόσωπα, συνήθειες και γεγονότα μιας μακρινής εποχής.

Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά των τελευταίων τάξεων του δημοτικού και της Α’ γυμνασίου.

Πηγή: Book Press


 

Όταν οι ζωές γίνονται λογοτεχνία (της Μαρίζας Ντεκάστρο)

 

Η Παλμύρα, αρχαία πόλη της Συρίας στις παρυφές του ποταμού Ευφράτη, είχε την ατυχία να γίνει παγκόσμιο θέμα συζήτησης μετά την καταστροφή των μνημείων της το 2017 από τους Τζιχαντιστές του ισλαμικού κράτους. Σ’ αυτή την πόλη και στη θρυλική βασίλισσά της, τη Ζηνοβία, αφιερώνει η Ελένη Σβορώνου το πρόσφατο έργο της, Η μπαλάντα της Ζηνοβίας, παρουσιάζοντας την μυθιστορηματική βιογραφία της.

Η πλοκή ήταν ήδη δοσμένη. Το στοίχημα λοιπόν ήταν να δοθεί υπόσταση στις διάσπαρτες πληροφορίες και να δημιουργηθούν ζωντανοί χαρακτήρες ώστε γραφτεί η ιστορία μιας ζωής. Η συγγραφέας εκθέτει στο επίμετρο τον τρόπο με τον οποίο προσέγγισε το θέμα ώστε να αναπλάσει την ιστορική περίοδο που καλύπτει τη σύντομη ζωή και βασιλεία της Ζηνοβίας.

Διατηρώντας τη ραχοκοκαλιά των γεγονότων εκείνης της ταραγμένης εποχής των συγκρούσεων μεταξύ της Ρωμαϊκής και της Περσικής αυτοκρατορίας, αφαίρεσε, όπως είναι φυσικό, πολλές από τις πολιτικές και στρατιωτικές λεπτομέρειες και απλοποίησε κάνοντας την ανάγνωση περισσότερο βατή ενώ παράλληλα εμπλούτισε το κείμενο με στοιχεία για πολιτικές και άλλες συνήθειες ώστε η αφήγηση να γίνει ενδιαφέρουσα για τον νεαρό αναγνώστη. Ως παράδειγμα, αναφέρω την κοπή των νομισμάτων με την εικόνα του Ρωμαίου αυτοκράτορα κάθε φορά που υπήρχε αλλαγή στην εξουσία, την τοπική θρησκεία και τις νύξεις για τον αναδυόμενο χριστιανισμό, το εμπόριο, τα προϊόντα, κ.ά. Σκιαγραφώντας την προσωπικότητα της φιλόδοξης βασίλισσας, έριξε βάρος στη σχέση της με τον πολιτισμό και τη μόρφωση και ερμήνευσε υπό αυτό το πρίσμα τα γεγονότα και την προσωπική της ιστορία.

Ενδιαφέρουσα η εικονογράφηση της Μαιρηλίας Φωτιάδου. Με πενάκι και χωρίς χρώμα δημιουργεί με τις εικόνες και με την οπτική γωνία που επιλέγει (σελ. 25, 51, 62) την αίσθηση του τέλους της Ζηνοβίας και της Παλμύρας.

Πηγή: ο αναγνώστης


ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΜΑΘΗΤΕΣ

Μαθητές και μαθήτριες του Α5 τμήματος από το 1ο Γυμνάσιο Αρτέμιδος με τη φιλόλογό τους Κοντογιάννη Ελένη, σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου για τη μελέτη ολόκληρου λογοτεχνικού βιβλίου, μελέτησαν στην τάξη το βιβλίο. Στη συνέχεια επιδόθηκαν σε ασκήσεις δημιουργικής γραφής: άρθρα ως δημοσιογράφοι της Παλμύρας, ημερολόγια ως κάτοικοι της πόλης ή ως πρόσφυγες, ακροστιχίδες και ποιήματα για τη Ζηνοβία.

ΠΗΓΗ: Facebook


Biblionet